Giới thiệu tóm tắt đề án



Đề án "Phát huy năng lực cộng đồng hỗ trợ phát triển bền vững kinh tế - xã hội, góp phần củng cố quốc phòng, an ninh các xã biên giới đất liền"

GIỚI THIỆU TÓM TẮT ĐỀ ÁN

“Phát huy năng lực cộng đồng hỗ trợ phát triển bền vững kinh tế - xã hội, góp phần củng cố quốc phòng, an ninh các xã biên giới đất liền”

Tuyến biên giới đất liền của Việt Nam trải dài liên tục qua 435 xã, phường, thị trấn với tổng chiều dài 4.924 km trong đó có 1.449,6 km biên giới với Trung Quốc, 2.337,4 km với Lào và 1.137 km với Campuchia. Các xã biên giới có diện tích rộng, dân cư thưa thớt và mang trọng trách lớn về bảo đảm quốc phòng, an ninh, chủ quyền quốc gia.

Trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách, triển khai thực hiện nhiều chương trình, dự án đầu tư cho xóa đói giảm nghèo, hỗ trợ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội tại các khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn, trong đó có các xã biên giới; điển hình là các các chương trình 135, 134, 30a. Tuy nhiên, với nguồn ngân sách hạn hẹp, lại bị phân bổ dàn trải, các chương trình, dự án đầu tư thường bị kéo dài, phát huy hiệu quả kém; tình trạng tỷ lệ hộ dân tái nghèo ở các xã biên giới còn cao. Hiện vẫn còn 387 xã nghèo trong tổng số 435 xã, phường, thị trấn biên giới. Nguyên nhân chính của tình trạng trên là do việc đầu tư của Nhà nước vào các xã biên giới thường được áp dụng theo một công thức chung, không xuất phát từ yêu cầu thực tế và điều kiện đặc thù của từng thôn bản, trong khi nhu cầu của từng vùng miền, từng địa phương rất khác nhau.  Mức độ hỗ trợ của Nhà nước cho các xã biên giới nhỏ giọt, phân tán, khó thực hiện với quá nhiều thủ tục hành chính. Cách thức thiết kế và thực hiện các chương trình, dự án giảm nghèo chưa phong phú, không tạo được động lực vươn lên thoát nghèo, mà còn khuyến khích tư tưởng ỷ lại ở cả chính quyền địa phương và người dân; thiếu sự tham gia hưởng ứng tích cực của cộng đồng dân cư xã biên giới.

Các nguồn hỗ trợ mang tính chất từ thiện của các tổ chức, cá nhân cho cộng đồng dân cư xã biên giới còn mang tính chất tự phát, phân tán, chưa gắn kết với các chương trình dự án đầu tư của Nhà nước nên chưa tác động đáng kể đến việc cải thiện đời sống đồng bào các xã biên giới, chưa tạo được mối quan hệ bền chặt giữa cộng đồng dân cư biên giới với nhân dân các vùng miền trong cả nước. Hình thức trợ giúp còn nghèo nàn, chủ yếu là hỗ trợ xây nhà tình nghĩa, cấp chăn, áo ấm, giày dép, tiền mặt, sách vở và không được duy trì, trao đổi thường xuyên. Phần lớn các nguồn tài trợ  mang tính từ thiện không đến trực tiếp đối tượng có nhu cầu mà phải qua các khâu trung gian, làm tăng thêm chi phí và không đảm bảo tính minh bạch. Nguyên nhân chủ yếu là: thiếu sự điều phối, dẫn dắt của Nhà nước trong việc kết hợp giữa nguồn vốn Nhà nước với các nguồn tài trợ khác cho công cuộc đầu tư phát triển ở các xã biên giới; thiếu sự phối hợp giữa chính quyền địa phương với các tổ chức từ thiện trong việc xác định nhu cầu trợ giúp và xây dựng kế hoạch trợ giúp thiết thực, ổn định lâu dài. Sự thiếu công khai, minh bạch và thiếu sự giám sát của cộng đồng trong sử dụng nguồn tài trợ, làm cho các nhà hảo tâm hoài nghi do không biết được kết quả tài trợ của họ.

Với mục đích huy động mọi nguồn lực xã hội để phát triển ổn định, bền vững các xã biên giới, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân các dân tộc vùng biên giới; từ đó khơi dậy lòng yêu nước của toàn dân, nâng cao nhận thức xã hội về trách nhiệm bảo vệ biên cương tổ quốc, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định  số 2181/QĐ-TTg ngày 14/11/2016 phê duyệt Đề án “Phát huy năng lực cộng đồng hỗ trợ phát triển bền vững kinh tế - xã hội, góp phần củng cố quốc phòng, an ninh các xã biên giới đất liền”

Mục tiêu của Đề án: đến năm 2020 thực hiện xong việc thí điểm thiết lập kết nối nối trực tuyến cộng đồng và vận động các tổ chức, doanh nghiệp nhận đồng hành và hỗ trợ nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội cho tối thiểu 50% số xã biên giới nghèo; tùy thuộc kết quả đạt được và sự đồng thuận, hưởng ứng của xã hội sẽ mở rộng đến 100% số xã biên giới.

Đề án đặt ra ba nhiệm vụ chính cần thực hiện là:

1. Tạo dựng kênh kết nối trực tuyến giữa cộng đồng dân cư tại xã biên giới với các tổ chức và cá nhân quan tâm đầu tư, hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội các xã biên giới dưới dạng “Trang thông tin điện tử” có sự bảo trợ của Nhà nước, nhằm thúc đẩy và phát huy hiệu quả các nguồn lực hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, góp phần củng cố quốc phòng, an ninh các xã biên giới đất liền.

2. Tạo dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý và cung cấp thông tin cho cộng đồng để hỗ trợ đầu tư và trợ phát triển kinh tế - xã hội, góp phần củng cố quốc phòng, an ninh các xã biên giới đất liền.

3. Vận động doanh nghiệp có năng lực đảm nhận vai trò đồng hành, làm đầu mối dẫn dắt đầu tư, trợ giúp phát triển kinh tế - xã hội, góp phần củng cố quốc phòng an ninh từng xã biên giới đất liền.

Với phương án doanh nghiệp đồng hành cùng xã biên giới thực hiện xây dựng nông thôn mới theo kế hoạch phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương, các xã biên giới không chỉ nhận được nguồn vốn đầu tư của Nhà nước thông qua các chương trình dự án hỗ trợ địa bàn kinh tế - xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn, mà còn nhận được sự trợ giúp của toàn xã hội thông qua các hình thức khác nhau để xóa đói, giảm nghèo, ổn định đời sống nhân dân, phát triển bền vững kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

 

Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động trợ giúp xã biên giới tạo điều kiện cho các nguồn tài trợ đến trực tiếp đối tượng có nhu cầu một cách nhanh chóng, không phải qua các khâu trung gian; tạo sự cạnh tranh trong cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho các chương tình dự án đầu tư phát triển kinh tế - xã hội xã biên giới, nhằm đạt được mục tiêu tiết kiệm nhất, hiệu quả nhất. Đồng thời, giúp minh bạch hóa các hoạt động đầu tư, trợ giúp phát triển kinh tế - xã hội ở các xã biên giới, khắc phục tình trạng chồng chéo, thất thoát lãng phí trong đầu tư phát triển, đáp ứng được nhu cầu đặc thù của từng xã, từng thôn bản biên giới; giúp huy động được mọi nguồn lực xã hội từ vốn, nhân lực, vật chất cho tới sáng kiến, giải pháp kỹ thuật để phát triển kinh tế - xã hội và góp phần nâng cao trình độ dân trí của đồng bào các dân tộc ở các xã biên giới; hình thành mối quan hệ gắn bó thường xuyên, liên tục, bền vững giữa cộng đồng dân cư biên giới với đồng bào cả nước, qua đó, nâng cao ý thức của người dân biên giới về trách nhiệm bảo vệ biên cương tổ quốc.

 

Theo Quyết định của Thủ tướng, Đề án được triển khai ngay sau khi được phê duyệt, đến năm 2020 thực hiện thí điểm đối với 50% số xã biên giới nghèo. Cụ thể:

- Đến tháng 11/2016 hoàn thiện và đưa vào hoạt động trang thông tin điện tử trực tuyến “Vì sự phát triển bền vững các xã biên giới đất liền”

- Từ tháng 11/2016 chính thức tiếp nhận và xử lý các thông tin liên quan đến nhu cầu đầu tư của các xã biên giới đất liền và đăng ký đầu tư, hỗ trợ từ doanh nghiệp đồng hành, các tổ chức và cá nhân có lòng hảo tâm.

- Kinh phí đào tạo kỹ thuật viên vận hành trang thông tin điện tử “Vì sự phát triển của các xã biên giới đất liền tại các xã biên giới được huy động từ nguồn tài trợ của các doanh nghiệp, trực tiếp là doanh nghiệp đồng hành cùng xã biên giới.

- Kinh phí thiết kế, xây dựng, duy trì và quản trị Trang thông tin điện tử “Vì sự phát triển bền vững các xã biên giới đất liền” do Tập đoàn VNPT tài trợ.

 

Doanh nghiệp nhận đồng hành cùng xã biên giới đăng ký với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cam kết đồng hành cùng xã biên giới tối thiểu 5 năm. Doanh nghiệp đồng hành có trách nhiệm duy trì, cập nhật thường xuyên nội dung Trang thông tin điện tử về xã biên giới cùng đồng hành; làm đầu mối huy động, tập hợp các nguồn lực cộng đồng và thực hiện đầu tư, trợ giúp phát triển kinh tế - xã hội xã biên giới; hỗ trợ chính quyền xã biên giới tuyên truyền, phổ biến cho cộng đồng dân cư địa phương về mục đích các hoạt động đầu tư, trợ giúp.

 

Chi phí của doanh nghiệp đồng hành xã biên giới cho các hoạt động đầu tư trợ giúp phát triển kinh tế - xã hội tại các xã biên giới đất liền đượcc trừ vào thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp phù hợp với pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp đối với khoản tài trợ theo chương trình của Nhà nước dành cho các địa phương thuộc địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn của các xã biên giới đất liền.

 

Chương trình “ Doanh nghiệp đồng hành cùng xã biên giới” đã được triển khai thí điểm tại hai xã Lũng Cú và Phố Cáo, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, với sự tham gia của Công ty cổ phần Carbon Việt Nam và Tập đoàn VNPT, được chính quyền các cấp, tổ chức đoàn thể và đồng bào các dân tộc địa phương hết sức đồng tỉnh, ủng hộ và đánh giá đây là chương trình  thiết thực, hiệu quả giúp các xã biên giới xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế, ổn định an ninh trật tự xã hội và giữ vững biên cương tổ quốc.

Tập đoàn VNPT cũng đã hoàn thành việc thiết kế và đưa vào vận hành Trang mạng “Vì sự phát triển bền vững các xã biên giới đất liền” với tên miền: http://biengioibenvung.vn gồm sáu chuyên mục chính:

Thông tin xã biên giới: giới thiệu toàn cảnh điều kiện tự nhiên, xã hội, thực trạng kinh tế (diện tích tự nhiên, diện tích đất canh tác, diện tích đất hoang hóa, ngành nghề sản xuất kinh doanh chính, sản phẩm chủ yếu, thu nhập bình quân đầu người...), thực trạng văn hóa, xã hội. Trong mục này còn có chuyên mục giới thiệu doanh nghiệp đồng hành cùng xã biên giới, cho phép Doanh nghiệp được quảng bá hình ảnh, giới thiệu sản phẩm nhằm nâng cao uy tín và mở rộng thị trường.

Phát triển cộng đồng : Cung cấp toàn cảnh và chi tiết các yêu cầu trợ giúp của cộng đồng dân cư xã biên giới như: thiếu đường giao thông, thiếu điện, thiếu nước sinh hoạt, nước sản xuất, thiếu trường học, khu vui chơi, trạm xá, thuốc chữa bệnh, đồ dùng học tập, thiếu áo ấm cho học sinh; nhu cầu trợ giúp giáo viên, nhân viên y tế... Những thông tin này giúp các tổ chức, cá nhân có thể lựa chọn các hình thức, danh mục đầu tư, trợ giúp phù hợp khả năng và thế mạnh của mình.

Các thông tin về yêu cầu trợ giúp của cộng đồng dân cư xã biên giới cũng được hiển thị chi tiết trong mục này bằng nhiều dự án khác nhau như: xây trường học, làm đường, xây dựng hệ thống cung cấp nước sạch... và bằng nhiều hình thức khác nhau như: dịch vụ tư vấn, tiền, hiện vật, ngày công lao động, phương tiện vận tải, bao tiêu sản phẩm, giải pháp công nghệ - kỹ thuật…

Ví dụ: Dự án xây trường được hiển thị bằng hình thức tiền mặt, vật liệu xây dựng, ngày công, phương tiện vận tải, máy móc xây dựng, cung cấp thiết kế công trình, trang thiết bị trường học, v.v…Thông tin chi tiết giúp các tổ chức, cá nhân mong muốn đầu tư, trợ giúp có nhiều lựa chọn hơn về hình thức đầu tư, trợ giúp trong quá trình thực hiện dự án. Người truy cập có thể nắm bắt chi tiết, liên tục tình hình đầu tư, tỷ lệ % trợ giúp đã đạt được, tiến độ thực hiện và thông tin công khai của các tổ chức, cá nhân có tham gia đóng góp vào các hoạt động của chương trình.

Tại đây, các thông tin đầu tư, trợ giúp của từng tổ chức, cá nhân tham gia như tiền mặt, hiện vật, công sức được công khai, minh bạch, nhanh chóng, thường xuyên, chính xác và có thể kiểm tra bất cứ lúc nào thông qua hệ thống và sự giám sát nhiều bên: cơ quan quản lý nhà nước; Mặt trận tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội;  tổ chức, cá nhân trợ giúp và cộng đồng dân cư xã  biên giới - người hưởng lợi.

 

Giới thiệu ý tưởng: Cung cấp thông tin, giới thiệu các sáng kiến, giải pháp công nghệ, phương thức hợp tác tài trợ phù hợp với điều kiện tự nhiên và đặc thù xã biên giới. Các sáng kiến, giải pháp công nghệ, phương thức hợp tác do các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước đề xuất. Ví dụ: giải pháp xử lý nước sinh hoạt, sử dụng năng lượng mặt trời, sáng kiến làm cầu treo dân sinh, xây dựng khu vui chơi giải trí cho trẻ em sử dụng vật tư nguyên liệu tại chỗ… Thông tin trong mục này giúp cộng đồng dân cư xã biên giới nắm bắt được khả năng ứng dụng kỹ thuật mới và năng lực của các nhà hảo tâm trong cả nước để có cơ sở đề xuất các yêu cầu trợ giúp phù hợp với địa phương mình. Đồng thời, tạo sự canh tranh trong cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho các dự án trợ giúp xã biên giới, đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả và tiết kiệm.

 

Nhân ái: Ngoài các thông tin yêu cầu hỗ trợ chung cho cộng đồng dân cư xã biên giới, các hoàn cảnh đặc biệt khó khăn của đồng bào sống tại xã biên giới được hiển thị cụ thể tại mục này, giúp tổ chức, cá nhân dễ dàng tiếp cận thông tin về các trường hợp cần được giúp đỡ, qua đó phát huy sáng kiến, tạo dựng phong trào quyên góp ủng hộ đồng bào biên giới và tổ chức thực hiện các hoạt động từ thiện trực tiếp đến đối tượng cần được trợ giúp một cách thiết thực và hiệu quả nhất.

 

Cơ hội giao thương: Với mong muốn phát triển kinh tế - xã hội các địa phương một cách bền vững, trang thông tin điện tử cho phép các tổ chức, cá nhân trao đổi và cập nhật thông tin về cơ hội phát triển sản phẩm; buôn bán các sản vật địa phương. Thông qua đó, các tổ chức, doanh nghiệp có thể đặt hàng cộng đồng dân cư xã biên giới sản xuất cung cấp thực phẩm (gia súc, gia cầm, hoa quả,  rau sạch…), sản phẩm thủ công truyền thống, cung cấp nhân lực cho chương trình dự án tài trợ tại địa phương. Các nhà hảo tâm có thể hỗ trợ vốn, con giống, kỹ thuật sản xuất, công nghệ chế biến giúp bà con xã biên giới nâng cao giá trị sản phẩm của địa phương.

 

Nội quy trang mạng: giới thiệu quy chế tham gia hoạt động thiện nguyện qua trang thông tin điện tử; hướng dẫn sử dụng trang mạng, thông tin lên mạng, các hành vi bị cấm và chế tài áp dụng đối với các đối tượng vi phạm.

Trong quá trình vận hành, tùy theo tình hình thực tế, trang thông tin điện tử có thể mở thêm các chuyên mục mới nhằm tạo ra sự giao lưu rộng rãi giữa đồng bào các xã biên giới với đồng bào cả nước; tạo sự gắn bó mặt thiết giữa biên giới với các vùng miền khác.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư mong nhận được sự quan tâm hưởng ứng của các doanh nghiệp đối với Đề án, trước hết, các doanh nghiệp có năng lực đăng ký tham gia làm Doanh nghiệp đồng hành cùng xã biên giới với Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Trên cơ sở đăng ký của các doanh nghiệp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư sẽ giới thiệu xã biên giới với doanh nghiệp, hướng dẫn doanh nghiệp kết nối trang mạng http://biengioibenvung.vn và triển khai các hoạt động đồng hành cũng xã biên giới.

Mọi chi tiết xin liên hệ với Vụ Quản lý quy hoạch – Bộ Kế hoạch và Đầu tư (điện thoại 080 44616; 080 45634; 080 44142) và tham khảo trang mạng http://biengioibenvung.vn

Tin tức liên quan